Liibaan in qorshaha loo sheego oo fadhi casuumaad ah la sameeyo halkaasna la isku barto, wixii dhacayna la iska raali gareeyo ayaa hoosta laga wada xariiqay.

Go’aankaas markii la qaatay ayaa maalintii xigtay isla subixii uu waagu baryayba Maxamed Nasiib ku dheelmaday Suuqa Xoolaha oo Labo Neef oo ari ah ka soo iibiyey, kadibna inta qarash wixii lagu cuni lahaa labadaa neef u dhiibay Xaaskiisa & Hooyadiis Xaawo Eedan oo wadajira yiri “qado sharaf duco & is cafin ku jirto hala sameeyo, Culimo qur’aan inagu wada akhrisana Masjidka inoogu dhow halooga yeero, Hooyaday Ladan ayaan sii marayaa oo inay Duhurki inoo timaado u sheegayaa, anigana shaqada degdeg kaga soo laabanayaa”.

Dardaarankii Maxamed nasiib ayaa sida ay tahay loo qaatay oo howshii la guda galay, isagana inta Hooyadiisii rumaad ee Ladan uu maray ayuu ugu horeynba sidii uu u salaami jiray si ka duwan u salaamay, Labada gacmood & labada dhaban ayuu ka dhunkaday oo si wacan u marxabeeyay, Ayeydiis ayuu u sii gudbay oo iyana si xushmadi ku jirto u gacan qaaday, maadaama ay Duq Waayeel ahaydna “Maxamed, kheyr qabihii miyaa, ma Qadarkii naloo soo diray baa, wiilkeygi Liibaan oo dhurow” ayay ereyo uu ku laab qaboobay iyana ku tiri.

Hooyadiisi Ladan ayuu Lacag isku xiran inta siiyey “Lacagtan isla hadda Suuqa la aad oo dharka ugu bilicda qurxoon ku soo iibso, Shanta saac ayaa ku soo marayaa adigoo lebisan oo diyaar ah aan kuu imaado” iyadoon dhihi “maxaa jira & halkeen aadaynaa” ayay haye tiri.

Maxamed nasiib isla markiiba degmada Madiina oo Aabihiis deganaa ayuu beegsaday oo u sheegay inuu qorshe muhim ah ka leeyahay, “Haatan waxba kuuma sheegi karo ee fadhi qado ah ayaa jira ee waa inoo duhurkii” inta ku yiri ayuu   shaqadiisii soo aaday, Ladana Suuqa Bacadlaha inta aaday ayay dhar aad u bilic qurxoon ka soo iibsatay, Xaawo Eedan & Xaaskii Maxamed Nasiibna qado  ceeb astur ah diyaar gareynteeda galeen.

Sidii ballantu ahayd Maxamed Nasiib Shantii saac ee barqanimo ayuu shaqadii soo faaruqay oo Hooyadiis Ladan oo diyaar ah soo maray, gaarigiisii inta ku soo qaaday ayuu gurigiisii keenay.  Ugu horeyn fadhigaa waxaa isugu yimid Maxamed & Xaaskiisa, Xaawo Eedan & Ladan, waxaana halkaa lagu heshiisiiyey Ladan & Xaaskii Maxamed Nasiib oo si sharaf leh heshiiskoodu u dhacay.  Xaawo Eedan indhaheedu waxay ka jeesan waayeen Ladan, si dhab ah ayay u eegeysay, halka Ladan aysan arrintaas ku jirin, “Nacam wallee waa iyadii, Ladan waaye, wallee Adduunyo “Gabadhii aan u shaqeyn jiray ayaa maanta inoo shaqeynaysa….”

Waa socotaa.

W/Qoray:-C/raxman Cumar Madoobe (Dalmar)

Warqadda Saddexaad ee ka mid ah dhambaalada waarey ee la xuso waxaa qortay Gabar u dhalatay dalka Spain oo naafo ka ahayd qeybta dambe ee jirkeeda, waxaana Lugo u ahaa Kursiga Curyaamiinta oo alwaax ka sameysnaa, kursigaas oo farsamadiisu liidatay darteed shanqar laga naxo ayuu bixin jiray marka ay dhaqaaqayso.

Gabadhaasi waxaa gurigooda hor marta Waddo weyn oo badi dadku si aad ah u maraan subax & galabba, iyaduna maadaama ay curyaan aan shaqo lahayn ay ahayd  dadka waddadaas maraya ayay iska daawan jirtay.

Muddo badan markii ay daawashadaas ku jirtay ayaa waxay caashaqday wiil ka mid ah dadkii waddadaasi xilli walba soo mari jiray, kaasoo ahaa wiil aad u filsamaa oo ay la dhacday muuqaalkiisa soo jiidashada leh.

Magaciisu wuxuu ahaa Romaano Subaxdii marka uu soo hor maro gabadha & marka uu galabtii sii laabanayaba waxa uu si xushmad leh u salaami jiray gabadha curyaanta ah oo deymadiisa ku indho bikaacsan jirtay codkiisa salaanta ahna ku raaxaysan jirtay.

Gabadhaas maadaama ay jeclaatay wiilkaas waxay bilowday fakar iyo inay talo rogrogto, waxayna is tususay inaysan buuxin karin rabitaanka Roomaana maadaama waxa ay raggu ka doon ayaan dumarka ka kala dhantaalan yihiin, balse waxay go’aan ku gaartay inay jacaylkeeda taabsiiso iyadoo aan wax dan & hami ah ugu jirin inuu ka aqbalayo daruufta Rabbaaniga ah ee jirta awgeed.

Haddaba dhambaalka ay gabadhaasi curyaanka ahayd u qortay wiilkaas bilicda qurxaanaa ee ay caashaqday oo ay ugu magac dartay “Wiilyahow waan ku jeclahay laakiin waa adigoon dharka iska siibin”  oo ay ka wadday “Taak kuuma hayo xitaa haddii aan aniga dartey dharka isaga siibto.

Gabadhaasi erayada ay dhambaalkaa u adeegsatay oo layaab lahaa ayay ku tiri “Aniga I guurso, kadibna Naag kale guurso oo aniga si niyad ah ayaad ii qabaysaa imana naagaysanaysid oo weligaa dharka isagama key siibeysid, waayo naag kuuma noqon karo curyaannimadayda darteed, naagta kale ee aad guursato ayuun baa naag kuu noqonaysa, anigana calaa niyo & jacayl dartii igu qab. 

W/Diyaariyey:- Maxamed Xuseen Yuusuf (Xaaji Tahriib)

WARARKA AAYAHA NOLOSHA

14-JIR GABAR UU MASAAFAYSTAY DOOD KA TAAGAN TAHAY

Wiil 14-jir ah oo lagu magacaabo Liibaan Nuur Axmed oo degan xaafadda Tawakal ee degaanka Gubta ayaa gabar uu masaafaystay lagu heystaa.

Gabadha oo lagu magacaabo Foos Muxidiin ayaa waalidkeed oo masaafada lala galay ka war helay waxay ku doodeen in wiilkaas yarka ah uusan geynin gabadhooda, ayna ka codsadeen inuu u furo.

Foos & Liibaan oo qadka isgaarsiinta telefoonka isku bartay ayaa jacayl isugu qaaday leynka telefoonka, waxaana haatan dood arrintooda ku saabsan ay u socotaa waalidka labada dhinac.

HAWEENEY CANUG AY DHASHAY ISAGOO SAACADO DHALAN LAGA XADAY

Haweeney lagu magacaabo Muslimo Aadan oo degan degmada Howlwadaag ayaa canug ay dhashay isagoo saacado dhalan laga xaday.

Warku wuxuu sheegayaa in haweeneydaa oo ku soo umushay Isbitaalka Sos markii ay isbitaalka  ka soo baxaysay ay horey u soo raacday haweeney ay isbitaalka albaabkiisa isku barteen, taasoo ku soo gashay inay si bini’aadannimo leh u caawinayso maadaama ay umul ahayd.

Warku wuxuu intaa ku darayaa in haweeneyda ay canugii u dhiibatay naagtii la socotay ee Isbitaalka ay isku soo barteen maadaama ay xanuunsanayso balse ay canugii kala dhuumatay kaasoo aan la ogeyn meel ay la aaday.

SAAXIIBO SHAQO LAYAAB DARTEED ISKU SEEGAY

Gabar lagu magacaabo Yaasmiin Cabdi & wiil la yiraahdo Maxamed Nuur oo ku dhawaad 4-sano xiriir jacayl uu ka dhexeeyay ayaa isku qabsaday arrin mucjiso leh.

Sida uu wariyaheena Yuusuf Maxamuud Warsame (Bidaaye) u sheegay Oday garta labadaas ruux qaaday ayaa warku sheegayaa in Maxamed Nuur oo darawal Basaska BL-ka ee Kaaraan ka shaqeeya ah uu Suuqa dawada ee Bakaaraha uu ku arkay gabadhiyoo ku jirta shaqada gacan hoorsiga ee Tuugsiga, arrintaasoo filanwaa ku noqotay.

Buuq ka dhashay arrintaas ayaa waxaa soo dhex galay Odayaasha degaanka Xamar Jajab oo ay labadoodu wada deganaayeen, balse wuxuu wariyaheenu soo sheegay in lagu guuldareystay oo sababtaas darteed ay ku kala tageen.

CUDURKA DAAFKA OO BAAJIYEY AROOS QARASH FARA BADAN UU KU BAXAY

Wiil la yiraahdo Maxamuud Cali oo degan xaafadda Cali-kamiin ee Magaalada Muqdisho ayaa aroos uu geli lahaa habeenkii Jimcaha ee la soo dhaafay iyadoo qabqaabada arooskaa lagu guda jiro gabadhii loo aroosin lahaa ay diiday.

Sida uu inoo sheegay Joornaaliiste Cali Midnimo oo degaankaas degan wiilka oo habeenkii uu aqal geli lahaa galabteedii cudurka daafka uu ku soo booday ayaa gabadhii uu la aqal geli lahaa diiday inay la aqal gasho Nin qaba daaf iyadoo ka baqeysa in uu qaadsiiyo cudurkaasi daafka.

Sida warku naguu soo gaaray aqal geynta arooskaa ayaa dib u dhacay kadib markii gabadhu codsatay in marka uu daafka ka soo bogsado ay aqal galayaan inta ka horreysana ay sii suganayso, taasoo labada dhinac ay isku raaceen maadaama gabadhu xujo adag la timid.

NIN GURI UU IJAAR  UGU JIRAY GUUR BADNI DARTII LOOGA SAARAY

Nin aanan magaciisa helin oo deganaa agagaarka Warshaddii hore ee Caanaha ee magaalada Muqdisho   ayaa   guri  uu ijaar ugu deganaa si qasab ah looga saaray.

Sida aan ka soo xiganay Milkiilihii gurigaas Maxamuud Abtidoon Ninka guriga laga saaray oo ahaa Waddaad dhalinyaro ah oo gurigaasi deganaa muddo saddex sano ah sababta looga saaray ay tahay muddadaas oo 11-naagood oo uu gurigaas ku soo guursaday uu saddexdaas sano gudahood furay, furiinkiisaa badan darteedna looga saaray guriga.

ISBAARO CAJIIB AH OO KA DHACDAY MUQDISHO

Nin ka gaabsaday inaan magaciisa la soo qorin oo degan degmada Waaberi ee magaalada Muqdisho ayaa Jaad uu ka soo iibsaday xaafadda Via Laybeeriya ee isla degmada Waaberi ayaa waxaa soo daba wiideystay (daba kacay) rag mooryaan ahaa oo goobta uu Jaadka ka gadanayay ka soo raacay.

Wariyaheena Yuusuf Bidaaye oo warkan ina soo gaarsiiyey ayaa inoo sheegay in Ninkaas diiday magaciisa uu bar garanayo ragga Mooryaanta ah kuwaasoo ku qabtay qori markii uu xaafadda horey u soo galay, waxayna ku yiraahdeen “Saaxiibow waan ku naqaanaa kuma xumeynayo ee adiga ha ina xumeynin, waxaadna nagu soo wareejisaa Jaadka subarka ah ee aad wadato, Rubacan oo nagu maraxoobay qaado, haddii aad isku daydo inaad diido ogow Afar Tiir Xarar ah iyo Fuusto ayaad kor u eegeysaa oo la macno ah waan ku dileynaa oo Fuusto & Tiirarka qabriga lagu daboolo ayaad kor u eegeysaa”.

Arrintaas oo sida uu ninku sheegay mucjiso lama gudbaan ku noqotay ayuu u hoggaansamay kadibna iska qaatay Rubicii jaadka ee ay siiyeen dablaydu

Aayaha Nolosha

Nagala soo xiriir aayahanolosha@hotmail.com ama dalmar2005@yahoo.com   dalmar2005@yahoo.com ampacalin2004@yahoo.com.

MAXAAD KA OGTAHAY OO MACLUUMAAD AH DHAMBAALADA JACAYL  EE WAARAY?!!

Sida aanu ognahay marka wax kasta oo dhaca laga hadlayo waxa ay leeyihiin raadraac & hoggaan lagu tilmaansado,   Tusaale haddii aan u soo qaadanao arrimaha Jacaylka & Kalgacaylka nadiifka ah waxaa jira shaqsiyaad loo yaqaan raaca hore ee dhinaca Jacaylka iyo inay calanka u sidaan xubiga sida Qays & Leyla, Cantar & Cablah, Jamiilo & Busneey,  iyadoo dhinaca dalkeenana ay horyaalka mucaa-shaqiinta ee la xuso ay ka mid yihiin Cilmi & Hodan oo reer Berbera ahaa oo qisadooda buugaag laga qoray, heeso, gabayo & halheysyana laga sameeyay, Muli & Xuseen oo reer Seylac ah kuwaasoo loo qaaday heesta JAALALEY miraheedana ay ka mid yihiin “Axdigii uu Xuseen jilay Muliyana ha jebin tiri, iil inay isu jiifaan, muxuu jaahil ka og yahay”.

Nuxurka Qormadeena oo aan ku faaqideyno dhambaaladii Jacayl ee ay isu direen laba is jecel ama midkood midka kale u diray ayaa waxan ka xuseynaa dhambaaladii ugu ta-yada sareeyay oo iyagu gaarayay ilaa 10 dhambaal oo cilmi-baaris la sameeyay sannooyinkan dambe lagu og-aaday inay yihiin dhambaalo xusuus gaar ah ku reebay mucaashaqiin badan, isla markaana noqday kuwo la xafiday.

Dhambaalka ugu hadal heynta badan ayaa dhambaal ay qortay gabar fannaanad reer Talyaani ah oo caan ka ah dal-alka Yurub oo nin ay jeclaatay u qortay dhambaal  ay hal-kudhig uga dhigya  “Duggaagyahow qurxoon” iyadoo ni-nkaasina uu ku shardiyey haddii ay jeceshahay  in ay fanka ka tanaasusho,“haddaba arrintoodii maxay ku dambeysay?”
Waxa kale oo dhambaalada waaray aan ka xusi karnaa mid uu qoray Wiil reer Jabbaan ah oo Jaamacad London ku taa-la wax ka baranayay uu u diray gabar jacaylkiisa ahayd oo joogtay Tokiyo cariga Jabbaan waxaana dhambaalkaasi la yiraahdaa “Waan ku arkaa, kuumana jeedo”.

Sidoo kale waxaa ka mid ah dhambaal ay qortay gabar Jiis ahayd oo reer Isbaanish ah una qortay Wiil la yiraahdo Ro-maano oo galab waliba horteeda marmari jiray waxaana dhambaalkaa loo yaqaan “Ninyahow waan ku jeclahay, balse waa adigoon dharka iska siibin” waxayna kaga cod-sanaysay in uu naag kale guursado laakiin uu iyada ka soo qaado ama uu u niyeysto iyo weliba dhambaalo kale.

Haddaba dhambaaladaas Jacayl ee waaray oo gaaraya ilaa 10-dhambaal oo boggaga xusuusta taariikhda mucaash-aqiinta ku keydsan ayaan mid mid idiinkugu faaqideynaa:-

Qaybta 1-aad:-
Anjelia Batfa waa  gabar fannaanadda Talyaani  ah waxa ay jacayl u qaaday wiil dhalinyaro ah oo aad u qurux bad-naa kana dhashay dabaqadda la xormeeyo ee dalka Talyaa-niga.  Hase ahaatee waxaa jacaylkeeda soo wajahay  dhib-aato kaga timid xagga wiilkaas ay jeclaatay  kadib markii uu shardi uga dhigay  guurkeeda inuu ku xiran yahay iyadoo fanka ka harta.

W/Diyaariyey:- Maxamed Xuseen Yuusuf (Xaaji Tahriib)