Soomaaliya markii ay
durbadiiba ku wareertay gurxanka dhexyaala Baarlamaanka iyo sharciga waxa ay talo bixin
ugu tagtay qof sharci yaqaan ah.
Soomaaliya:
Asalaamu calaykum
Sharciyaqaan:
Wacalaykuma salaam, maxaan kuu qabtaa saakay?
Soomaaliya:
Adeer waxaan maqli jiray hadduu dabku dhaxamoodo maxaa lagu diiriyaa, hada
suaashaydu waxay tahay saakay haddii dadkii xeerka sameeynayey ay is qabsadaan
xeerkii maxaa lagu kala bixiyaa?
Sharciyaqaan: Sharciga waxaa loo kala saaraa labo qeyb mid
Ilaah soo dejiyay iyo mid dadku sameystaan ee midkeey isku hayaan? Mida kale maadaama
adiga shaqo laguu qabanayo waa in aan lacagta ku heshiinaa marka hore.
Soomaaliya: Adeer nimankii diinta bartay kii Eebe soo
dejiyay waa ku heshiin la yihiin kuwaa hada uma socdo, ee kuwa dhawaan lagu magacaabay
Nayroobi oo la yiri Xubno Baarlamaan ayaad tihiin, mudo bil ah ayada oo aan la gaarin
markii Madaxweynaha la magacaabay ayey sharcigii qadyaan kala joogaan ee talo keen. Mida
lacagta haka walwalin waxaad rabto sheego waan ku siinayaaye.
Sharciyaqaan: Mida lacagta aan ku hormaree, saacadii waa
konton oow bidaar ah ($50.) Bal ii sheeg sideey wax u jiraan.
Soomaaliya: Adeer qaar ka tirsan Xubnaha
Baarlamaanka gaar ahaan kuwa iska soo magacaabay Muqdisho iyo kuwa kale waxa ay lee yihiin
Madaxweynihii sharciga ayuu jabiyey oo ciidan ayuu Afrika ka dalbanayaa.
Gudoomiye ku Xigeenka Baarlamaankuna waxa uu lee yahay Xili adag ayaa lagu jiraa ee
yaan la fiirin jabinta Madaxweynahu uu jabinayo sharciga, ee idinka waad dhaarateen ee
sharciga ilaaliya. Afhayeenka Barlamaanka waxa uu isaguna uu lee yahay
Madaxweynaha, shaqsi ahaan ayuu u codsaday in ciiddamo Afrikaan ah loo soo diro
dalka Soomaalia, Xubnaha Baarlamaankana, wax shuqul ah oo eey ku leeyihiin majirto
arrintaan Adeer waan yaaban nahaye adigu bal ka waran arintaan ileen adiga ayaa
sharci yaqaan ahe?
Sharciyaqaan: Miyuunan Madaxweynuhu ku dhaaran in uu
sharciga ilaalinayo mise Xubnaha Baarlamaanka oo kaliya ayaa la dhaarshay marka uu
Gudoomiye ku Xigeenku lee yahay dhaarta haka bixina Xildhibaanada. Mida kale, Baarlamaanka
waxaa ku jira dad badan oo aqoon leh ee maxay u hadli waayeen?
Soomaaliya: Adeer dad badan oo aqoon yahan sheegad ah baa
ku jira Baarlamaanka, si kasto ha ahaatee, ilma adeernimada iyo sharciga hadba kii weynbaa
la qaataa. Mida kale, waxaa cajaaib ah in ninkii dunida ugu awooda weynaa uu
sharciga uu ku tumanayo isaga oo leh argagixiso ayaan la dagaalamayaa isla markaana kuwa
dagaal oogayaal ah oo xoogaa tikniko haysta ay lee yihiin hala ilaaliyo sharciga.
Sharciyaqaan: Oo hada dadkaan ku doodaya in sharciga la
jabiyey soow maaha dad la soo doortay.
Soomaaliya: Adeer, raalina iga noqo, ma qurbahaad ku
raagtay? Dadkaan waa dad la soo xulay ama is magacaabay ee maha dad la soo doortay.
Sharciyaqaan: Si kasto ha ahaatee, waxaa muhiim ah in
sharciga ay dadka dejisteen in la ilaaliyo, qofna kama sareeyo sharciga. Sida muuqato
waxaa Baarlamaanka ku jira dad sharciga ilaalinayo.
Soomaaliya: Alow nimaan wax ogeyn ha cadaabin. Sharci
ilaalin ma jirtee ee maslaxo ilaalsasho ayaa jirta bal aan aragno maalinta la yiraahdo
intii danbi gashay sharciga hala horkeeno inta weli taagerayso sharciga laga soo bilaabo
Madaxweynaha. Si kasto haahaatee, adiga maxaad hada igula talinaysaa oo aan
sameeyaa?
Sharciyaqaan: Sida aan fahmay xukumada waxay u kala
qaybsan tahay kuwa sharciga jabinaya, kuwa shido wada iyo kuwa shibanayaal ah. Marka
sharciga la isku qabto maxkamada ayaa loo baahan yahay, ee waxaa haboon in aritaan
maxkamad la horgeeyo.
Soomaaliya: Adeer, taladaada ma intaabaa. Maxkamad ma
hayno laakin aqyaar laga soo xulay 4.5 ayaan arintaan hordhigaynaa oo la yiraahdo Xalitna
Qilaafaadka.
Sharciyaqaan: Arintaan ma aha arin qabiil lagu xaliyo waa
arin qaran maadama aad dowlad ka hadlayso waxa haboon in la helo maxkamad sare.
Soomaaliya: Adeer waa sidaan kuu sheegay qurbahaad ku
raagtay, qarankii ayaan 4.5 ku dhisnay maxay tahay wixii dhib ah oo ka yimaado yaan lagu
xalin 4.5.
Sharciyaqaan: Waa yahay hadaadan maxkamad rabin, arintaan
haloo bandhigo dad aqoon leh oo Baarlamaanka kala taliyo xaga sharciga.
Soomaaliya: Aqoon yahan waa kan la eeday waa dadkii yiri
ayaga oo aay jogaaan dagaal oogayashii oo soo dhameystay dhaqan celin 2 sano ah hala
raadiyo nin Primer Minister noqda oo aqoon leh. Adeer waqti unbaad iga dhumisay, aqoon
yahan waa adiga oo kale ee waan sii baxayaa.
Sharciyaqaan: Waxaan filayaa in aan ku siiyay talo tii ugu
haboonayd laakin goaanka adiga ayaa iska leh ee fadlan lacagta waa boqol oow bidaar
ah ($100) maadaama aad 2 saacadood ila joogtay ee gabadha xogheynta ah u sii dhiib.
Soomaaliya: Ma intaas oo aan aniguba garanayey ayaan lacag
ku dhiibaa. Nabad gelyo.
Sharciyaqaan: Dad ka aad sheegayso oo sharciga jabiyey ama
balan ka baxay nin dhalay waad u eg tahay, ee lacagta sii dhiib.
Soomaaliya: Waa wareey. War nabad gelyo wallaahi waa nin
af lagaado dukaan u furtay.
Mohamed Mukhtar Ibrahim
London
|